simbol

Lingua Franca Nova

lingua-franca-nova.net

LFN


a paje xef

Yahoo grupo LFN

LFN wiki
Testos e plu

Presenta LFN
Aprende LFN aora!

LFN para Viajeros

LFN - Español



Wprowadzenie

Dr. C. George Boeree
Tłumaczenie: Marcin Olak
 
Lingua Franca Nova to język prosty, spójny i łatwy do nauki przeznaczony do kontaktów międzynarodowych. Charakteryzuje go wiele użytecznych cech:

1. Posiada ograniczoną liczbę fonemów. Brzmi podonie do języka włoskiego i hiszpańskiego.

2. Posiada pisownię zgodną z wymową. Żadne dziecko nie powinno spędzać lat ucząc się wyjątków.

3. Posiada całkowicie regularną gramatykę. Jest ona ograniczona w co najmniej takim stopniu jak gramatyka angielska czy indonezyjska.

4. Posiada ograniczony i całkowicie regularny zbiór przedrostków i końcówek, które służą do tworzenia nowych wyrazów.

5. Szyk wyrazów w zdaniu jest ściśle zdefiniowany i podobny do wielu popularnych języków.

6. Rdzeń słownika jest mocno zakorzeniony w językach romańskich. Są to języki bardzo rozpowszechnione, ze słownictwa których czerpie również język angielski.

7. Jest zaprojektowany tak by naturalnie akceptować neologizmy techniczne pochodzenia łacińskiego i greckiego, de facto "światowej normy" w tym względzie.

8. Jest zaprojektowany tak by wydawać się stosunkowo naturalnym dla tych, którzy są zaznajomieni z językami romańskimi a przy tym nie trudniejszym od nich do nauki.

Mam nadzieję, że przypadnie Ci do gustu. Jeśli masz komentarz, proszę skontaktuj się ze mną pod adresem: cgboeree@ark.ship. edu.

Lingua Franca Nova es desiniada per es un lingua vera simple, coerente, e fasil aprendeda, per comunicas internasional.  El ave varios cualia bon: 

1.  El ave un numero limitada de fonemes.  El sona simila a italian o espaniol.

2.  El es scriveda como el sona. No enfante deve pasa multe anios studia nonregulas!

3.  El ave un gramatica vera simple e regula.  El es min complicada en esta caso como engles o indonesian. 

4. El ave un grupo limitada e tota regula de afises produinte per crea parolas nova. 

5.  El ave regulas de la ordina de parolas bon definada, como multe linguas major. 

6.  El ave un lista de parolas vera fundada en la linguas roman moderne.  Esta linguas es comun e influensente, e ia contribui la parte major de parolas engles. 

7.  El es desiniada es asetante natural de parolas tecnical de latina e elenica, la "norma de mundo" per fato. 

8.  El es desiniada aperi plu parte "natural" per los ci comprende la linguas roman, ma no min fasil per otras. 

Me espera ce tu trova ce esta lingua es interesante. Si tu ave alga sujeris, per favore tu coresponde a me a cgboeree@ark.ship.edu.

Podstawy

Alfabet:
  • a b c d e f g i j l m n o p r s t u v x z
Wymowa:
  • b, d, f, g, l, m, n, p, r, s, t, v, z tak jak w polskim,
  • a, e, i, o, u jak w polskim,
  • c jak k,
  • j jak dż,
  • x jak sz.
Szyk wyrazów:
  • podmiot -- orzeczenie -- dopełnienie,
    • la fema ama la casa "kobieta kocha ten dom"
  • zaimek -- rzeczownik -- przymiotnik,
    • la casa grande "duży dom"
  • czasownik posiłkowy -- czasownik -- przysłówek
    • me debe pasea atendente "muszę iść ostrożnie"
Gramatyka:
  • -s (lub -es po spółgłoskach) tworzy liczbę mnogą rzeczowników,
    • omes e femas "mężczyźni i kobiety"
  • ia tworzy czas przeszły,
    • tu ia labora "pracowałeś"
  • va tworzy czas przyszły,
    • tu va labora "będziesz pracował"
  • dodając -nte do czasownika tworzy się imiesłów przymiotnikowy czynny, który stosuje się jako rzeczownik i przymiotnik,
    • donante "dający" (jako przymiotnik) lub "darczyńca"
  • dodając -dado czasownika tworzy się imiesłów przymiotnikowy bierny, który również można stosowac jako rzeczownik i przymiotnik,
    • donada "podarowany" (jako przymiotnik) lub "prezent"
  • czasownik można używać jako rzeczownik,
    • nos dansa "tańczymy" i la dansa "taniec"
  • w ten sam sposób przymiotnika można używać jak rzeczownika,
    • un om saja "mądry człowiek" i la sajas "mędrzcy"
  • nie ma rozróżnienia między przysłówkami a przymiotnikami,
    • un om felis "wesoły człowiek" i el dansa felis "tańczy wesoło"
  • czasowniki nieprzechodnie stają się "sprawcze" po dodaniu dopełnienia,
    • me senta "siedzę" > me senta la familia "rozsadzam rodzninę"
  • można uściślić niejasne znaczenie dodając słowa takie jak fa (robić) i se (siebie / się),
    • el senta se "siada" > el fa senta la familia "rozsadzam rodzninę"
Użyeteczne przedrostki:
  • des- -- odwrócić...
    • infeta, zarażać > desinfeta, odkażać
  • re- -- robić coś ponownie lub powtarzalnie
    • lua, zatrudnić > relua, zatrudnić ponownie
  • non- -- nie, przeciwieństwo:
    • felis, wesoły > nonfelis, smutny
Użyteczne końcówki:
  • -or -- osoba, której rola lub obowiązki obejmują wytwarzenia ..., robienie .... lub pracę z ...
    • dirije, kierować > dirijor, kierownik
    • carne, mięso > carnor, rzeźnik
  • -ador -- narzędzie, instrument, urządzenie lub maszyna, która wytwarza ..., robi ... lub pracuje z ...
    • lava, myć/prać > lavador, pralka
    • umid, wilgotność > umidador, nawilżacz
  • -eria -- miejsce pracy, sklep, biuro...
    • carner, mięso > carneria, sklep mięsny
  • -able -- mogący lub mający prawo być obiektem pewnego działania:
    • ama -- kochać > amable -- kochany
  • -eta -- zdrobnienie, mała wersja, młody osobnik...
    • flor, kwiat > floreta, kwiatek
  • -on -- zgrubienie, duża wersja, starszy osobnik...
    • avia, ptak > avion, ptaszysko, samolot
  • -i -- część np. un desi, jedna dziesiąta
  • -r użyte po czasowniku tworzy bezokolicznik, który może być używany jak rzeczownik abstrakcyjny
    • donar "dawać," "dając" (rzeczownik)
  • -ia po rezczowniku lub przymiotniku tworzy rzeczownik abstrakcyjny
    • madria "macierzyństwo" lub vania "próżność"
  • -i -- stać się lub być tego przyczyną...
    • verde, zielony > verdi, zielenić, zazielenić
  • -a -- używać narzędzia, maszyny, instrumentu...
    • telefon, telefon > telefona, dzwonić, telefonować

Podstawowe wyrazy

la -- zaimek określony
un -- zaimek nieokreślony

me -- ja, mnie, mój
tu -- ty, twój
el -- on, nim, jego, ona, nią, jej

nos -- my, nas, nasz
vos -- wy, was, wasz
los -- oni, ich

se -- siebie, się

es -- być
ave -- mieć
dona -- dawać
vide -- widzieć
dise -- mówić
vade -- iść

esta -- ten, ta, to
acel -- tamte, tamta, tamto

tota -- wszystko
multe -- wiele
alga -- niektóre
poca -- niewiele
no -- nic, żaden

ce -- co
ci -- który
cuando -- kiedy
cuanto -- jak wiele

do -- gdzie
como -- jak
per ce -- dlaczego

vole -- chcieć
pote -- móc
debe -- powinno się

plu -- więcej
min -- mniej

e -- i
o -- lub
ma -- ale
si -- tak, jeśli
no -- nie

a -- na
ante -- przed
con -- z (razem)
contra -- przeciwko, przeciwieństwo, mimo
de -- z, od
en -- w
entre -- pomiędzy, między, w trakcie
asta -- do, dopóki
par -- przez kogoś
per -- dla, w celu
pos -- za, z tyłu
sin -- bez, z wyjątkiem
sirca -- około, w przybliżeniu
supra -- ponad, nad, na
su -- pod, poniżej
tra -- wzdłuż, wszerz, przez, poza

zero -- zero
un -- jeden
du -- dwa
tre -- trzy
cuatro -- cztery
sinco -- pięć
ses -- sześć
sete -- siedem
oto -- osiem
nove -- dziewięć
des -- dziesięć

sento -- sto
mil -- tysiąć

alo -- cześć
bon dia -- dzień dobry
bon note -- dobranoc
como es tu? -- jak się masz
bon -- dobry
mal -- zły
grasias -- dziękuję
adio -- dowidzenia

om -- mężczyzna
fema -- kobieta
fia -- dziewczyna
fio -- chłopiec
ami -- przyjaciel

oio -- oko
orea -- ucho
boca -- usta
testa -- głowa
mano -- ręka
pede -- pięta

gato -- kot
can -- pies
cavalo -- koń
bove -- krowa
avia -- ptak
pex -- ryba
flor -- kwiat
arbor -- drzewo

pais -- kraj
site -- miasto
vile -- wioska

casa -- dom
ofisia -- biuro
otel -- hotel
scola -- szkoła
restorante -- restauracja

auto -- samochód
tren -- pociąć
avion -- samolot

sala -- pokój
senta -- krzesło
table -- stół
telefon -- telefon

camisa -- koszula
pantalon -- spodnie
falda -- spódnica
jaca -- płaszcz
sapato -- but
xapo -- kapelusz

libro -- książka
jornal -- magazyn
pen -- długopis
nota -- notatka

tas -- filiżanka, kubek
vitro -- szkło
plato -- talerz
force -- widelec
cotel -- nóż
culier -- łyżka

carne -- mięso
legum -- warzywo
mala -- jabłko
orania -- pomarańcza
pan -- chleb
pasta -- makaron
ris -- ryż

acua -- woda
te -- herbata
cafe -- kawa
bir -- piwo
vino -- wino

sol -- słońce
luna -- księżyc
pluve -- deszcz
neva -- śnieg
tera -- ziemia
mar -- morze

roja -- czerwony
jala -- żółty
verde -- zielony
blu -- niebieski
blanca -- biały
negra -- czarny

grande -- duży
poca -- mały
distante -- daleki
prosima -- bliski
bela -- piękny
cara -- drogi
barata -- tani


Lingua Franca Nova par Dr. C. George Boeree e la grupo LFN. Paje rede par Stefan Fisahn